Tết Hàn thực - nao lòng người ở lại...

Tết Hàn thực – nao lòng người ở lại...

Mỗi một năm trôi qua, chúng tôi đều mong tới ngày này, phần vì đó cũng là một trong những bước dạo trong truyền thống của người An Nam xưa, tức người Việt thời nay, phần vì Người cao tuổi tại Thiên Đức, ai cũng mong ngóng dịp Tết Hàn thực, bởi các cụ sẽ được tận tay làm những chiếc bánh trôi, bánh chay cổ truyền để dành tặng cho nhau, những người bạn già nơi Viện dưỡng lão..

Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Hàn thực 03/03

Theo nghĩa chữ Hán "Hàn" là lạnh, "thực" là ăn, "Tết Hàn thực" là tết ăn đồ lạnh. Phong tục cổ truyền này có nguồn gốc từ Trung Quốc theo một câu chuyện ly kỳ truyền tụng nhiều đời. Chuyện kể rằng vào đời Xuân Thu (770 - 221), vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng mười chín năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công dành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công khi tòng vong, nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm, ông cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói.

Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng.

Nhà vua hối hận cho lập miếu thờ. Hàng năm, đến ngày 3 tháng 3 là ngày chết cháy của 2 mẹ con Tử Thôi thì cấm dùng lửa nấu ăn, ngay cả việc làm cỗ cúng cũng phải làm từ hôm trước, đây được coi là ngày Tết Hàn thực.

Hình ảnh bánh trôi, bánh chay - truyền thống cùa người Việt. (Nguồn: Internet)

Ý nghĩa của bánh trôi, bánh chay trong Tết Hàn Thực của người dân Việt

Tuy bánh trôi, bánh chay có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng Tết Hàn thực của người Việt Nam vẫn mang trong nó những sắc thái riêng, mang đậm chất Việt. Vào ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm, người dân đều ăn đồ nấu chín để nguội với tấm lòng thành kính nhất nhằm tưởng nhớ đến công lao sinh thành, công ơn dưỡng dục của cha mẹ, của những người đã khuất.

Khác với Tết Hàn thực ở Trung Quốc, vào ngày này người Việt không kiêng dùng đến lửa, hoạt động nấu nướng vẫn diễn ra bình thường. Điều đặc biệt, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội - hàn thực. 

Tết Hàn thực của người Việt mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, dõi theo đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” tưởng nhớ công lao của những người đã khuất, những người có công Cách mạng. Ta có thể kể đến người Việt có lệ dâng bánh trôi lễ Hai Bà Trưng vào ngày mùng 6/3 ở Hà Tây. Tiếp đó, ngày giỗ tổ Hùng vương mồng 10/3, người Việt từ khắp mọi miền tổ quốc về đền Hùng, Phú Thọ thắp hương và dâng cúng những đĩa bánh trôi, bánh chay, hướng về nguồn cội... Như thế, rõ ràng tết Hàn thực của ta mang màu sắc dân tộc riêng, trường tồn trong quá trình dựng nước và giữ nước.

Vào những ngày này, cùng người thân thưởng thức một đĩa bánh trôi, bánh chay ta như cảm nhận được nhân tình thế thái. Nhiều người còn truyền tai nhau rằng, ăn bánh trôi bánh chay vào ngày này để ôn lại những chuyện xưa cũ, chuyện một thời đã xa của dân tộc ta.

Tết Hàn thực – nao lòng người ở lại

Ở Dưỡng lão Thiên Đức, các ông các bà đều vì nhiều lý do mà hội ngộ nơi đây. Mỗi một dịp Tết đến hay kỷ niệm cũng có thể mang lại cho các ông, các bà nhiều những hồi tưởng. hồi ức vọng về. Tết Hàn thực năm nào cũng vậy, Người cao tuổi tại Dưỡng lão Thiên Đức đều được tự tay nặn lên những chiếc bánh trôi, bánh chay tròn trịa, núng nính và đậm đà phong vị của người Việt Nam ta. Hương vị truyền thống ấy là điều duy nhất điều khiến cho các ông, các bà không thể nào quên, muốn tự tay mà làm nên những chiếc bánh cổ tích cho riêng mình. 

 

 

Những đĩa bánh trôi, bánh chay do Người cao tuổi tại Thiên Đức tự tay làm.

Chiếc bánh trôi trắng tròn, mướt mát, bên ngoài thì bùi vị vừng, dẻo vị gạo, bên trong thì ngọt lịm vị đường mật, thoang thoảng se se vị gừng. Mỗi chiếc bánh nhỏ xinh vừa một lần bỏ miệng, dính nhẹ nên phải lựa nhai cho khéo, cho kĩ, thưởng thức chậm rãi hương vị của đồng quê.

Chiếc bánh chay lại dẹt, vị đậm đà hơn, ăn nóng ăn nguội đều ngon cả. Bởi cái ngọt của đỗ xanh ngào đường đã được trung hòa lại bằng nước chè sắn dây hoa bưởi. Múc thìa nước trong như thạch, xắn nhẹ miếng bánh dẻo, cảm giác như được tận hưởng những gì tinh túy nhất của trời đất phút giao mùa...

 

 

 

 

 

Copyright © Bach Nien Thien Duc. All Rights Bach Nien Thien Duc

Thiết kế bởi Aptech